چرا حیوانات کلون شده زود می میرند؟
حتما همه شما حتی یکبار هم که شده اسم کلونینگ یا شبیه سازی به گوشتون خورده و شاید هم خیلی چیزها در موردش بدونید. اینبار می خوام یکی از مشکلات پیش پای این کار رو براتون به زبون ساده شرح بدم. قول میدم ساده و جذاب باشه
در واقع می خواییم ببینیم چرا موجوداتی که تا بحال شبیه سازی شدن زود مریض میشن و تولید مثل هم نمی کنن؟
اول بیایید یه سری اصول ساده و مهم از ژنتیک رو مرور کنیم.
می دونید که سلول های بدن موجودات پر سلولی کلا دو دسته هستند. سلول های تمایز یافته و تخصصی شده و تمایز نیافته یا غیر تخصصی.
سلول های تمایز یافته همون سلول هایی هستند که از اجتماعشون بافتی تشکیل می شه مثل سلول قلب، مغز، دستگاه گوارش، پوست و بقیه بدن.
سلول های تمایز نیافته سلول هایی هستند که هنوز شکل معینی ندارند و توانایی این رو دارند که با دریافت پیام مخصوص به شکل هر سلول تخصصی تمایز پیدا کنند. مثلا می دونید که سلول های بنیادین مغز استخوان توانایی این رو دارند که به شکل هر کدام از انواع سلول های موجود در خون متمایز بشن. سلول های زاینده سلول های جنسی هم همینطور و انواع دیگری از این سلول ها وجود دارند. خوب ما در کلونینگ کاری با اینها نداریم چون اینها به خودی خود آماده ی تقسیم و تبدیل هستند.
منبع این عکس تارنمای تخصصی علوم جانوری هست
سلول های تمایز یافته یک ویژگی مهم دارند و اون اینه که در شرایط طبیعی توی دستور العملشون نوشته شده که تا آخر عمرت به همین شکلی که هستی بمون. این به این دلیله که موقع تمایز، یک سری از ژن های سلول خاموش میشن یعنی غیر فعال میشن و بقیه روشن می مونن و در حال فعالیت. این وضعیت تا آخر عمر سلول ادامه داره. مثلا اگه ژن تولید پروتئین 12 در سلول دیواره معده روشن باشه و در سلول حلزون گوش خاموش، هیچ وقت سلول حلزون گوش اون پروتئین رو نخواهد ساخت. علیرغم اینکه یک کپی از تمام ژن ها در هسته ی تمام سلول ها داخل کروموزوم ها وجود داره. پس اختصاصی شدن یک سلول بستگی به نوع ژن های روشن و خاموش در هسته ی هر سلولی داره.
این از این!
خوب حالا برسیم به این که در کلونینگ چه اتفاقی می افته. یک مهندس ژنتیک در این فرایند یک سلول تخصصی شده رو از هر جای بدن یک جاندار می گیره و با یک شوک خاص تمام ژنهای خاموش رو روشن می کنه و در واقع یک سلول تمایز یافته رو به حالت اجدادی خودش یعنی سلول تمایز نیافته تبدیل می کنه. این سلول حالا می تونه دوباره تصمیم بگیره که می خواد به چی تبدیل بشه.
یک کاربرد کلونینگ همونطور که می دونید ساخت اندام از یک سلول هست. یعنی مثلا قلب طرف رو بسازند و به جای قلب بیمارش به خود فرد پیوند بزنند. اینکه این سلول رو تحت چه شوکی قرار بدن خوب قطعا پیچیده و بسیار تخصصیه که موضوع بحث ما هم نیست
اما برسیم به موضوع مهم بعدی. یعنی یه جزئیات ظریفی در مورد تقسیم سلولی که باید براتون جالب باشه چون به طول عمر آدمها و دلیل مرگ بر اثر پیری و پایندگی عمر سلول های سرطانی پاسخ می ده
دوستان عزیزم، یک کروموزوم که ما در هر سلول 46 تا از اونها رو داریم در ساختار خودشون دو انتها دارند. به انتهای هر کروموزوم تلومر گفته میشه. یکی از وظایف تلومر ها محافظت از انتهای کروموزومه. چون عوامل خطر ساز زیادی در خود هسته سلول وجود داره که میتونه به کروموزوم حمله کنه و از سر آزاد اون، قطعاتی رو کم کم جدا و حذف کنه. حالا فرض کنید یک ژن مهم در انتهای یک کروموزوم باشه. اگه تلومر وجود نداشته باشه اون ژن مورد حمله این عوامل خطر ساز قرار می گیره. البته در عکس شماتیک پاییت تلومر رو در انتهای DNA نشون داده که صحیح نیست. تلومر در انتهای کروموزوم هست مثل عکس بالایی. سخت نگیرید حالا!
یک ویژگی این تلومرها اینه که پس از هر بار همانند سازی و تقسیم سلولی یک تکه کوچیک از این تلومرها کم میشه. راستشو بگم اینه که هر بار یک قسمت از اینها اصلا همانند سازی نمی شن بنابراین هر بار که یک سلول همانند سازی کنه طول کروموزومش کم میشه. تا جایی می رسه که تلومر به کوچکترین اندازه ممکن خودش می رسه و دیگه امکان همانند سازی برای کروموزوم وجود نداره. این آخرین مرحله عمر سلوله. چون اگه پیر بشه نمی تونه تقسیم بشه و می میره.
حالا فرض کنید شما سلولی رو برای کلونینگ استفاده کنید که مثلا قبلا 10 بار تقسیم انجام داده. مثلا 10 ساله هست. کروموزوم های این سلول طول اصلی خودشون رو ندارند. اگه حیوانی از این سلول ایجاد بشه از لحاظ تقویمی نوزاده اما از نظر بیولوژیکی 10 ساله است. پس وقتی شروع به رشد و تکثیر سلولی میکنه عمر سلول هاش به سرعت زیاد میشه. این جاندار اگرچه ظاهرا جوونه اما کروموزوم هاش پیرهستن و به سرعت بیماری های مختلف بعضا ناشی از پیری دربدنش بروز می کنه.
اکثر این جانوران به سن تولید مثل نمی رسن و یا سول های جنسی تولید شده شون بارور نیستن چون می بایست کروموزوم کامل با تلومر سالم در اون سلول ها وجود داشته باشن.
تفاوت سلول های بنیادین و تمایز نیافته با بقیه هم در اینه که در یک سلول تخصصی نشده با هر بار تقسیم تلومرها سالم می مونن و طولشون کم نمی شه.
امیدوارم این موضوع رو واضح تعریف کرده باشم.
اگه حوصله دارید بقیشو بخونید.
سلول های سرطانی هم به بدن و قانون طبیعت رکب می زنند و این توانایی رو به دست میارن که حین تقسیم های با سرعت بالا و مکررشون طول تلومر هاشون کم نشه و تا ابد بتونن تکثیر بشن.
اینکه یک انسانی در سلامت کامل از فرط پیری می میره از این رو هست که سلول هاش اونقدر تقسیم شدن که به حد نهایی خودشون رسیدن. دیگه با مرگ یک سلول، سلول دیگه ای نیست که با تقسیم بتونه جای خالی این یکی رو بگیره و بدن تحلیل میره و دستگاه ها سلول های زنده برای انجام اعمالشون رو ندارن و بافت و در نهایت اندام کارشو انجام نمی ده و فرد می میره.
اینکه آدم هایی که زندگی سختی دارن عمر کوتاه تری دارن به این دلیله که سلول های بیشتری از فرط فشار و شرایط بد می میرن و بقیه سلول ها مجبورن با تقسیم شدن جای اینها رو بگیرن. و هر بار تقسیم شدن سلول یعنی یک قدم به مرگ نزدیک شدن.
البته زیادم نگران نباشید. می دونید که سالهای سال طول میکشه تا به پایان واقعی عمرمون برسیم. البته به شرطی که قبلش با روشهای دیگه خودمون رو به کشتن ندیم.
پس حالا فهمیدیم که چطور میشه با آرامش و روش های صحیح زندگی، طول عمر رو زیاد کرد
امیدوارم این مطلب به دردتون خورده باشه و با چشم های باز سالمتر زندگی کنید. ببخشید که طولانی بود. خلاصه تر از این ممکن نبود
سلام
جالب بود پس چرا باز هم این آزمایشات تکرار می شه؟
نباید این نکته رو فراموش کنیم که اختراع روش کلونینگ از هیجان انگیز ترین اختراعات بشر بود. این تکنیک آینده ی روشنی داره که میتونه برای جهان مفید باشه و هنوز هم کاربرد های زیادی از اون رو پیدا نکردیم.
باید این راه رو ادامه داد تا مشکلات رو یکی یکی از سر راه برداشت.
مشکلات زیادی وجود داشته که با حل شدنشون ما به اینجا رسیدیم. اینها هم میتونن حل بشن
سلام.
شاید برای بشر لذت بخش باشه. و از این روشها هدف اصلیشون هم اینه که به تکثیر سلولهای انسانی برسن و در اصل انسانی رو متولد کنن. و اگر همه اینها طی فرایندهای اصولی پیش بره مسلما میتونه تاثیر های مثبتی رو پیش رو داشته باشه. البته اگر بجای استفاده سوء استفاده نشه /
خوشبختانه بحث اخلاق در تمام دنیا رو به گسترشه. در دنیای کلونینگ هم در حال حاظر مهمترین هدف پیش رو همون ساختن اندامها سالم از بدن خود بیمار و پیوند با ضریب اطمینان بالا هست.
در واقع الان یه سوال واضح پیش اومده که: آدم بسازیم که چی بشه؟ چیکارش کنیم؟ و بیایید تخیلاتمون رو در مورد ساخت سپاه بی احساس و هویت کلون شده دور بریزیم.
الان ساخت حیوانات تراریخته اونقدر ضروری به نظر میاد که ساخت انسان های مصرف کننده بیشتر یه جوکه!
سلام .شما هر وقت میخای ناراحتی ات را سرم خالی کنی به وبلاگم برو و در نظرات بنویس.اگه نشد در پستی جدید نظر بده به ذکر اون پستی که اعصابتو خورد کرده.خامخوار باش تا عمرت طولانی بشه و برای دنیا مفید تر باشی
یاسمن عزیز من همون چیزی که مینویسم خوردم. اگه روزی پخته خواری کنم مطمین باش با کسی تعارف ندارم راهی است که خودم انتخاب کردم.رمز پست هایی که نوشتم ****برو ببین .قضاوت نکن. عجول.شاید کسی مثل من حساس باشه
ممنون .شوخی کردم .خوشحالم یکی مثل تو وبلاگم رو می خونه.بازم اگه سوالی داشتی حتما پام بذار خوشحال میشم
سلام دختر عموی عزیز .
از پلنگتون چه خبر ؟
چرا مرتب به روز نمی کنم خانم ؟! اتفاقاً منظم آپ می کنم ، هر شنبه .
به تاریخ مطالب وبلاگم نگاه کن !
راستی یه مطلب کوتاه هیجان انگیز گذاشتم .
یعنی نیما من تو رو ببینم می کشمت!
آقا پسر، ای قشر با سواد، ای ایرانی!
پلنگ و یوز پلنگ، علیرغم تشابه اسمی تفاوت های بسیار زیادی با هم دارند.
پلنگ کجا، یوز پلنگ کجا؟
ما در درجه اول از یوز حمایت می کنیم!
تو اگه خیلی پسر عموی خوبی هستی بیا به نمایشنامه های تئاتر ما خوراک فکری بده…
حسن بیگی اینقدر بی غیرت؟ شرم آوره والا
نه .ببخشید درسته.شما لطف کن اگه می خای پاک کن .ولی رمز همش همین خواهد بود.ممنون که تذکر دادی.دارم از دانشگاه اخراج میشم .می دونی مهم نبود چون کار دارم .اما کاش میشد که درست بشه.ای آقا
اخراج نشی ایشالا.
لابد اینقدر کلاسو پیچوندی، رفتی بالای صخره ها یوگا کار کردی زدن بیرونت کردن دیگه!